Buffervat, boilervat of doorstroom: opslagvormen voor warm water vergeleken
Vraag de gratis checklist aanWarmwater opslag
Zit je in de termen buffervat, boilervat, tapwatervat en doorstroom en vraag je je af wat nu eigenlijk het verschil is? Je bent niet de enige. Deze woorden worden door elkaar gebruikt, terwijl ze echt iets anders betekenen. Het gaat om twee vragen: sla je warm water op of maak je het vers, en gaat het om drinkwater of om verwarmingswater. Zodra je die twee vragen scheidt, valt het hele veld op zijn plek.
In dit kennisartikel lees je hoe de drie basisvormen werken, wat een combivat oplost, hoeveel warmte een vat stil verliest en wanneer je welke vorm kiest.
De drie basisvormen op een rij
Er zijn grofweg drie manieren om aan warm water te komen. Je slaat warm drinkwater op in een tapwatervat, je slaat warm verwarmingswater op in een buffervat en maakt je tapwater daar vers uit, of je maakt warm water rechtstreeks op het moment dat je de kraan opendraait via doorstroom. Alle drie kunnen op een warmtepomp, op een elektrische boiler of op zonne-energie draaien. Het verschil zit in comfort bij piekvraag, ruimtebeslag en het legionellarisico.
Het tapwatervat of boilervat: een voorraad drinkwater
Een tapwatervat, in de volksmond meestal boilervat genoemd, is een geisoleerd vat vol met drinkwater dat op temperatuur wordt gehouden. Inhoud loopt van 80 liter voor een klein huishouden tot 200 of 300 liter voor een gezin. Het water staat klaar op zo'n 50 tot 55 graden, zodat je meerdere tappunten achter elkaar kunt bedienen.
Het voordeel is comfort: er staat een echte voorraad. Het nadeel is dat je een flinke hoeveelheid drinkwater warm houdt, met een periodieke anti-legionellaslag naar 60 graden als aandachtspunt. In de praktijk is dit de meest gebruikte vorm bij warmtepompen en elektrische boilers.
Het buffervat: opslag van verwarmingswater
Een buffervat lijkt op een boilervat, maar er zit geen drinkwater in. Het bewaart verwarmingswater, hetzelfde water dat door je radiatoren of vloerverwarming stroomt. Zo'n buffer helpt de warmtepomp rustiger te draaien en langere, efficientere cycli te maken.
Op zichzelf levert een buffervat dus geen warm tapwater. Pas als je er een verswaterstation aan koppelt, maak je uit dat warme bufferwater vers je douchewater. Deze combinatie wint terrein omdat je met een vat twee dingen doet: de verwarming bufferen en het tapwater vers maken, met een klein legionellarisico.
Doorstroom: warm water op het moment zelf
Bij doorstroom sla je niets op. Het water wordt opgewarmd terwijl het langsstroomt, precies wanneer je het nodig hebt. Denk aan een elektrische doorstroomboiler bij het aanrecht, of aan het verswaterstation dat ik hierboven noemde. Voordeel: geen voorraad, geen stilstaand water, geen standby-verlies van een groot vat. Nadeel: je hebt op dat moment veel vermogen nodig. Een elektrische doorstromer voor een douche vraagt al snel 18 tot 27 kilowatt, wat een zware, vaak driefasige aansluiting betekent. Voor een enkel keukenkraantje volstaat 5 tot 7 kilowatt.
Het combivat: verwarming en tapwater in een
Een combivat probeert het beste van twee werelden te combineren: in een behuizing zit een buffer voor verwarmingswater en daarbinnen (of daaromheen) een tapwatergedeelte. Zo win je ruimte, want je hebt maar een toestel. Let wel op de werkelijke tapwaterinhoud: bij sommige combivaten is die kleiner dan je denkt, waardoor het piekcomfort tegenvalt bij twee douches kort na elkaar. Een veelgemaakte fout is naar de totale inhoud kijken in plaats van naar het tapwaterdeel.
Warmteverlies: wat een vat stil kost
Elk vat dat warm water bewaart, verliest warmte aan de omgeving, ook als je niets tapt. Bij een modern, goed geisoleerd vat reken ik met een standby-verlies in de orde van 1 tot 2 graden afkoeling per etmaal per laag, wat neerkomt op grofweg 1 tot 2 kilowattuur per dag voor een vat van 200 liter. Bij een ouder of slecht geisoleerd vat kan dat oplopen. Doorstroom heeft dit verlies vrijwel niet, omdat er niets warm blijft staan.
Belangrijk is dat je het vat op een verwarmde plek zet en niet in een koude, tochtige bijkeuken. Elke graad omgevingstemperatuur die je bespaart, scheelt in het staande verlies.
Zo kies je de vorm die bij je past
| Vorm | Wat wordt bewaard | Piekcomfort | Legionella | Standby-verlies |
|---|---|---|---|---|
| Tapwatervat (boilervat) | warm drinkwater | zeer goed | aandacht, cyclus | 1 tot 2 kWh/dag |
| Buffervat plus verswaterstation | warm verwarmingswater | goed | klein | matig |
| Doorstroom | niets | vermogen bepaalt | zeer klein | vrijwel geen |
De vuistregel die ik hanteer: heb je meerdere tappunten die kort na elkaar veel vragen, kies dan opslag. Doucht er maar een persoon en is de piek laag, dan kan doorstroom prima. Heb je toch al een buffervat voor de warmtepomp, dan is een verswaterstation vaak de nette weg. En laat de ruimte meewegen: een vat van 300 liter moet ergens staan. Wil je de maat goed prikken, bepaal dan eerst je warmwaterverbruik voordat je een vorm vastlegt.
Welke warmwateroplossing past bij jouw woning?
Dat hangt af van je verbruik, ruimte en of je gasloos gaat. In een onafhankelijk energieadvies kiezen we samen de beste route voor je hele woning. Start met de keuzehulp.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Is een boilervat hetzelfde als een buffervat?
Nee. Een boilervat (tapwatervat) bevat warm drinkwater dat je uit de kraan tapt. Een buffervat bevat verwarmingswater voor je radiatoren of vloerverwarming en levert zelf geen tapwater, tenzij je er een verswaterstation aan koppelt.
Kan ik met doorstroom een heel gezin bedienen?
Voor een keukenkraan of een enkele wastafel wel. Voor douchen van een heel gezin kort na elkaar heb je met doorstroom veel vermogen tegelijk nodig, wat een zware elektrische aansluiting vraagt. Dan is opslag meestal comfortabeler.
Wat is de zuinigste manier om water op te warmen?
Over een heel jaar gerekend een warmtepompboiler, die met een COP rond de 3 ongeveer een derde van de stroom van een elektrisch element gebruikt. Doorstroom scoort goed op standby-verlies, want er staat niets warm te wachten, maar vraagt een fors elektrisch vermogen. Een vat met veel verlies en een hoge insteltemperatuur is de duurste combinatie.
De complete warmwater-checklist
In negen punten kies je de beste manier om zonder gas warm water te maken voor jouw woning en huishouden. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.