Elektrische boiler: werking, verbruik en wanneer hij verstandig is
Vraag de gratis checklist aanElektrische boiler
Overweeg je een elektrische boiler voor je warme water? Het is een van de eenvoudigste manieren om zonder gas warm water te maken, en hij is snel geplaatst. Toch bepaalt het verbruik of hij bij jou verstandig is, want elke kilowattuur die erin gaat komt er als warmte weer uit. In dit kennisartikel lees je hoe een elektrische boiler werkt, waarom dat verbruik het hele verhaal bepaalt en in welke situatie hij een verstandige keuze is.
Wat een elektrische boiler is en hoe hij werkt
Een elektrische boiler verwarmt water met een elektrisch verwarmingselement, vergelijkbaar met het element in een waterkoker. In een voorraadboiler zit een vat van meestal 80 tot 200 liter dat het water op temperatuur houdt, zodat er warm water klaarstaat zodra je de kraan opendraait. Een thermostaat schakelt het element aan en uit om de ingestelde temperatuur vast te houden, vaak rond 60 graden.
De opbouw is simpel en er komt geen verbranding aan te pas. Er is dus geen afvoer voor rookgas nodig en geen gasaansluiting. Dat maakt de plaatsing eenvoudig en verklaart waarom deze boiler zo vaak wordt gekozen als snelle stap van het gas af.
Waarom het verbruik de kern is
Hier zit het punt dat we in de praktijk het vaakst moeten uitleggen. Een elektrische boiler zet elke kilowattuur stroom om in precies een kilowattuur warmte. Het rendement is dus ongeveer een op een, ofwel rond de 100 procent. Dat klinkt logisch, maar het is de reden dat de gebruikskosten kunnen tegenvallen.
Vergelijk dat met een warmtepompboiler. Die haalt warmte uit de omgevingslucht en levert uit een kilowattuur stroom ongeveer drie kilowattuur warmte, een COP rond de 3. Voor hetzelfde warme water gebruikt een warmtepompboiler dus grofweg een derde van de stroom. Zonder eigen zonnestroom is een gewone elektrische boiler daardoor duurder in gebruik dan de meeste mensen verwachten.
Even concreet, zoals ik het bij een gezin doorreken. Voor vier personen ga ik uit van ongeveer 120 liter warm water per dag. Dat water gaat van een graad of 10 naar 60 graden, en dan kom je op zo'n 7 kilowattuur per dag, oftewel rond de 2.500 kilowattuur per jaar. Een elektrische boiler zet dat vrijwel een op een om in stroom. Een warmtepompboiler met een COP van 3 doet precies hetzelfde werk met ongeveer 850 kilowattuur. Dat verschil van grofweg 1.600 kilowattuur per jaar is waarom ik dit verhaal zo vaak vertel.
Het verbruik hangt verder af van hoeveel warm water je tapt, de ingestelde temperatuur en de kwaliteit van de isolatie rond het vat. Een slecht geisoleerd vat verliest warmte terwijl het staat te wachten, en dan draait het element vaker aan zonder dat je iets tapt.
Soorten elektrische boilers
Niet elke elektrische boiler is hetzelfde. De keuze hangt af van waar en hoe vaak je warm water nodig hebt.
| Type | Inhoud | Rendement | Geschikt voor |
|---|---|---|---|
| Close-in boiler | 10 tot 15 liter | ongeveer 100% | los keukenkraantje |
| Voorraadboiler | 80 tot 200 liter | ongeveer 100%, minus stilstandverlies | douche en meerdere tappunten |
| Doorstroomboiler | geen voorraad | ongeveer 100% | laag, onregelmatig gebruik |
| Warmtepompboiler | 150 tot 270 liter | COP rond 3 (ongeveer 300%) | heel huishouden zonder eigen stroom |
Voorraadboiler
Een voorraadboiler houdt een vat warm water op temperatuur. Hij is er in maten van klein tot groot, meestal 80 tot 200 liter, afhankelijk van hoeveel mensen er tegelijk douchen. Het voordeel is dat er direct warm water beschikbaar is. Het nadeel is het stilstandverlies: het vat koelt langzaam af en moet worden bijverwarmd.
Doorstroomboiler en close-in boiler
Een doorstroomboiler verwarmt het water pas op het moment dat je het tapt, zonder voorraadvat. Dat scheelt stilstandverlies, maar hij vraagt op dat moment veel vermogen. Een close-in boiler is een kleine voorraadboiler van zo'n 10 tot 15 liter onder het aanrecht, handig voor een enkel keukenkraantje ver van de hoofdinstallatie.
Wanneer een elektrische boiler wel past
Er zijn situaties waarin een elektrische boiler een verstandige keuze is. Heb je veel zonnepanelen en stuur je de boiler zo aan dat hij vooral op je eigen stroom of op de daluren opwarmt, dan valt de dure kant grotendeels weg. Het water wordt dan verwarmd met stroom die je anders voor weinig zou terugleveren.
Voor een klein tappunt, een bijkeuken of een vakantiewoning die weinig wordt gebruikt, is een elektrische boiler ook prima. De investering blijft beperkt en de eenvoud weegt daar zwaarder dan het rendement. Wanneer wij bij klanten de warmwatervraag doornemen, blijkt een elektrische boiler vooral logisch bij een lage of onregelmatige vraag, of in combinatie met eigen opwek.
Voor een heel huishouden dat het jaar rond warm water nodig heeft en geen eigen stroom heeft, kijken we in de praktijk liever naar een warmtepompboiler. Die is duurder in aanschaf, maar het lagere verbruik van ongeveer een derde maakt het verschil over de jaren.
Legionella en veiligheid
Warm water dat langere tijd op een lauwe temperatuur staat, geeft legionella de kans om te groeien. De bacterie gedijt vooral tussen 25 en 45 graden. Daarom houd je een voorraadboiler op voldoende temperatuur, of laat je het toestel periodiek opwarmen tot rond de 60 graden, want daarbij sterft de bacterie af. Veel boilers hebben daar een instelling voor.
Verder let je op een goed werkende thermostaat en een overdruk- of expansievoorziening, zodat het toestel veilig kan uitzetten als de druk oploopt. Bij een voorraadboiler zit vaak een anode die corrosie in het vat afremt; die slijt en moet af en toe worden gecontroleerd.
Onderhoud en levensduur
Een elektrische boiler heeft weinig bewegende delen en gaat daardoor lang mee, in de praktijk zo'n 10 tot 15 jaar. Het onderhoud bestaat vooral uit het controleren van de anode, het af en toe ontkalken in gebieden met hard water en het nakijken van de veiligheidsvoorzieningen. Kalkaanslag op het element verlaagt de warmteoverdracht en verhoogt het verbruik, dus in hardwatergebieden is ontkalken de moeite waard.
Veelgemaakte fouten uit de praktijk
Wat wij regelmatig tegenkomen:
Een grote elektrische boiler voor een heel huishouden zonder eigen zonnestroom, waarna de energierekening tegenvalt.
Een boiler die veel te ruim is bemeten, waardoor er onnodig veel water warm wordt gehouden en het stilstandverlies oploopt.
De temperatuur zo laag ingesteld dat legionella een kans krijgt, in een poging stroom te besparen.
Kalkaanslag die jaren blijft zitten, waardoor het element harder moet werken voor hetzelfde water.
Geen van deze punten ligt aan het toestel zelf. Ze komen voort uit de keuze en de instelling.
Welke warmwateroplossing past bij jouw woning?
Dat hangt af van je verbruik, ruimte en of je gasloos gaat. In een onafhankelijk energieadvies kiezen we samen de beste route voor je hele woning. Start met de keuzehulp.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Elektrische boiler of warmtepompboiler?
Voor een heel huishouden zonder eigen stroom is een warmtepompboiler meestal zuiniger, want die gebruikt met een COP rond 3 ongeveer een derde van de stroom. Voor een klein tappunt of bij veel zonnestroom kan een elektrische boiler juist verstandig zijn.
Hoe groot moet mijn boiler zijn?
Dat hangt af van het aantal mensen en de piekvraag, bijvoorbeeld hoeveel mensen kort na elkaar douchen. Voor een gezin zit je al gauw op 120 tot 200 liter. Een te ruime boiler kost onnodig stilstandverlies, een te kleine levert te weinig warm water op de piekmomenten.
Hoe lang kan ik douchen met een elektrische boiler?
Reken met ongeveer 50 liter warm water per persoon per dag en een douche van zo'n 8 minuten die 60 tot 80 liter mengwater vraagt. Een vat van 80 liter op 60 graden levert door bijmenging met koud water grofweg twee douchebeurten achter elkaar. Daarna moet het vat weer opwarmen, en dat duurt bij een gewoon element een paar uur.
De complete warmwater-checklist
In negen punten kies je de beste manier om zonder gas warm water te maken voor jouw woning en huishouden. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.