Douchewarmteterugwinning: warmte uit je afvoer terugwinnen
Vraag de gratis checklist aanDouchewarmteterugwinning
Zit je met een hoog warmwaterverbruik en vraag je je af of je iets kunt met de warmte die nu ongebruikt je afvoer in loopt? Dat kan, en het is misschien wel de eenvoudigste besparing op warm water die er is. Bij douchewarmteterugwinning, vaak afgekort als douche-wtw, gebruik je de warmte van het wegstromende douchewater om het koude toevoerwater alvast voor te verwarmen. Het warme afvoerwater van rond de 35 graden geeft zijn warmte via een warmtewisselaar af aan het koude leidingwater van een graad of tien. Daardoor hoeft je boiler of ketel dat water minder ver op te warmen, en dat scheelt direct energie bij elke douche. In dit kennisartikel lees je hoe het werkt, welke typen er zijn, wat het oplevert en of het in jouw situatie past.
Warmte die anders het riool in loopt
Denk aan een douchebeurt. Je verwarmt het water tot een aangename temperatuur, gebruikt het een paar seconden, en dan verdwijnt het met bijna al die warmte er nog in de afvoer. Van alle warmte die je in huis stopt, spoelt een flink deel zo ongebruikt weg. Douchewarmteterugwinning vangt dat verlies deels op. Het is een van de weinige maatregelen die precies daar ingrijpt waar de warmte anders verloren gaat, zonder dat je iets aan je gedrag hoeft te veranderen.
Hoe het voorverwarmen precies werkt
Het principe is een warmtewisselaar: twee waterstromen die langs elkaar lopen zonder zich te mengen, waarbij de warme stroom warmte afgeeft aan de koude. Het warme douchewater loopt door of langs de wisselaar naar het riool. Het koude leidingwater loopt aan de andere kant en warmt daarbij op van een graad of tien naar soms wel twintig tot vijfentwintig graden. Dat voorverwarmde water gaat twee kanten op: naar de mengkraan van je douche, zodat je minder warm water hoeft bij te mengen, en naar je boiler of ketel, die het minder ver hoeft op te warmen.
Belangrijk detail: het werkt het best wanneer je tegelijk warm water aftapt en laat weglopen, precies zoals bij douchen. Bij een bad of de afwas, waar je eerst vult en daarna in één keer laat leeglopen, valt er weinig terug te winnen.
De drie typen op een rij
Er zijn grofweg drie uitvoeringen, met elk hun plek en rendement.
| Type | Plaatsing | Rendement (indicatie) |
|---|---|---|
| Verticale pijp-wtw | in de standleiding onder de badkamer | ongeveer 50 tot 65% |
| Douchegoot-wtw | in de vloer onder een gelijkvloerse douche | ongeveer 40 tot 55% |
| Douchebak-wtw | onder de douchebak | ongeveer 30 tot 40% |
De verticale pijp is meestal het efficiëntst, omdat het water er langer en over een grotere lengte langs de wisselaar stroomt. Hij vraagt wel dat er onder je badkamer een verticale afvoerleiding loopt waar je bij kunt, bijvoorbeeld in een berging of de meterkast op de verdieping eronder. De douchegoot- en douchebakvarianten zijn de oplossing voor een gelijkvloerse badkamer zonder bruikbare standleiding.
Wat het oplevert en waar dat van afhangt
Het rendement dat een fabrikant noemt, haal je alleen bij ideaal gebruik: langdurig douchen met een gelijkmatige stroom, waarbij warm afvoerwater en koud toevoerwater mooi tegelijk lopen. In de praktijk zie ik dat het rendement in de buurt van die opgave blijft zolang je echt doucht en niet halverwege de kraan dichtdraait. Hoe vaker en langer er in huis gedoucht wordt, hoe meer een wtw teruglevert, want de besparing zit in elke douchebeurt. In een huishouden dat weinig doucht en vaak een bad neemt, valt de opbrengst juist tegen.
De besparing werkt door in je hele warmwaterketen. Verwarm je je water met een warmtepompboiler of een cv-ketel, dan hoeft dat toestel per douche minder ver op te warmen, en dat scheelt gas of stroom bij elke beurt.
Achteraf plaatsen of bij een verbouwing
Een verticale pijp-wtw plaats je het makkelijkst als je toch bij de standleiding kunt, bijvoorbeeld tijdens een verbouwing of in een woning waar die leiding vrij toegankelijk loopt. Achteraf inbouwen kan, mits er ruimte en toegang is; soms betekent dat een stuk leiding vervangen. Een douchegoot- of douchebak-wtw is bij uitstek iets wat je meeneemt als je toch de badkamer opnieuw doet, want de wisselaar zit onder de vloer of de bak. Wil je het los achteraf, dan hangt de haalbaarheid af van de vloeropbouw en de hoogte die je onder de douche beschikbaar hebt. Laat een installateur vooraf de situatie beoordelen, want de aansluiting op zowel de koudwatertoevoer als de afvoer luistert nauw.
Samenspel met je boiler en warmtepomp
Een prettig neveneffect: doordat een wtw je warmwaterbehoefte per douche verlaagt, verandert ook je boilerkeuze. Als er minder warm water per douche nodig is, kun je vaak een maatje kleiner voorraadvat kiezen, of komt je bestaande vat verder met dezelfde voorraad. In combinatie met een warmtepompboiler, die traag opwarmt, is dat mooi meegenomen: de piek wordt kleiner. Zo versterken deze maatregelen elkaar in plaats van dat ze elkaar in de weg zitten.
Voor wie het de moeite waard is
Douchewarmteterugwinning past het best bij huishoudens waar veel en graag gedoucht wordt, en bij een woning waar de plaatsing eenvoudig is, zoals een bereikbare standleiding of een badkamer die toch op de schop gaat. Neem je zelden een douche en vaak een bad, of is de plaatsing bouwkundig lastig, dan valt de opbrengst tegen. Zie het als een stille, onderhoudsarme besparing die vanzelf zijn werk doet zodra hij eenmaal zit.
Welke warmwateroplossing past bij jouw woning?
Dat hangt af van je verbruik, ruimte en of je gasloos gaat. In een onafhankelijk energieadvies kiezen we samen de beste route voor je hele woning. Start met de keuzehulp.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Hoeveel bespaart douchewarmteterugwinning?
Een goede verticale pijp-wtw wint ruwweg de helft tot twee derde van de warmte uit het douchewater terug, waardoor je boiler of ketel per douche minder hoeft op te warmen. Hoeveel je in huis bespaart, hangt vooral af van hoe vaak en hoe lang er gedoucht wordt.
Kan ik een douche-wtw achteraf plaatsen?
Vaak wel. Een verticale pijp vraagt toegang tot de standleiding onder de badkamer, een douchegoot- of douchebakvariant plaats je meestal bij een badkamerverbouwing. Laat een installateur eerst de vloeropbouw en de leidingloop beoordelen.
Werkt douche-wtw samen met een warmtepomp of warmtepompboiler?
Ja, en het versterkt elkaar. De wtw verlaagt de warmwatervraag per douche, waardoor de warmtepompboiler minder hoeft op te warmen en de piek kleiner wordt. Dat komt de trage opwarmtijd van zo'n boiler juist ten goede.
De complete warmwater-checklist
In negen punten kies je de beste manier om zonder gas warm water te maken voor jouw woning en huishouden. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.