Warmtepomp in een oude of monumentale woning: kan dat en hoe?
Vraag de gratis checklist aanWarmtepomp oude woning
Woon je in een oud of monumentaal huis en vraag je je af of een warmtepomp daar wel kan? Het antwoord is meestal ja, mits je de juiste keuzes maakt en de volgorde klopt. De uitdaging zit niet in de warmtepomp zelf, maar in hoeveel warmte je woning verliest en op welke temperatuur je radiatoren draaien. Zodra je die twee dingen op orde brengt, of een type kiest dat ertegen bestand is, wordt het comfortabel en efficiënt. In dit kennisartikel lees je welke warmtepomp haalbaar is bij slechte isolatie, wat een monumentstatus betekent en in welke volgorde je het beste te werk gaat.
Kan het? Ja, mits je de juiste keuzes maakt
Het hardnekkige misverstand is dat een warmtepomp alleen werkt in een nieuwbouwwoning. Dat klopt niet. Ook een huis uit de jaren 30 of ouder kun je met een warmtepomp verwarmen, maar de aanpak verschilt van een goed geisoleerde woning. Waar het om gaat is de balans tussen warmtevraag en de temperatuur waarop je warmte afgeeft. Hoe slechter de isolatie, hoe hoger de temperatuur die je nodig hebt om de woning warm te krijgen, en hoe zwaarder dat weegt op de efficiëntie.
Waar het echt om draait: warmteverlies en aanvoertemperatuur
Een oude gevel zonder isolatie heeft een Rc-waarde rond 0,5, terwijl een goed geisoleerde gevel op 4,5 of hoger zit. Dat verschil bepaalt hoeveel warmte je moet aanvoeren. In een slecht geisoleerd huis draaien de radiatoren vaak op 70 tot 80 graden. Een standaard lucht-water warmtepomp werkt het efficiëntst bij 35 tot 45 graden en levert bij die hoge temperaturen een veel lagere SCOP.
Je hebt dus twee knoppen: het warmteverlies omlaag brengen door te isoleren, of een warmtepomp kiezen die hoge temperaturen aankan. Vaak is de verstandigste route een combinatie van beide. Meer over dat afgiftevraagstuk lees je bij afgiftesysteem voor warmtepomp.
Route 1: eerst isoleren, dan all-electric
Waar het kan, is dit de beste route. Breng de gevel, het dak en de vloer op een fatsoenlijk niveau, zodat je met een lagere aanvoertemperatuur toe kunt. Na een gerichte na-isolatie haal je vaak een Rc van 3,5 tot 4,5, en dan wordt 45 graden aanvoer haalbaar. Op dat punt kun je een all-electric warmtepomp plaatsen met een SCOP rond 4 en volledig van het gas af.
In de praktijk zie ik dat je met dak- en gevelisolatie en aanpak van tocht al een groot deel van het warmteverlies wegneemt. Isoleren is bijna altijd de eerste en meest rendabele stap, ook los van de warmtepomp. Verdieping vind je bij de pillar huis isoleren.
Route 2: hoge-temperatuur of propaan op bestaande radiatoren
Kun je niet of niet volledig isoleren, bijvoorbeeld door een monumentstatus of een beperkt budget, dan is een warmtepomp die hoge temperaturen levert een reele optie. Een hoge-temperatuur warmtepomp haalt tot ongeveer 70 tot 75 graden aanvoer en werkt daarmee op je bestaande radiatoren, zonder ze te vervangen. De SCOP ligt dan lager, ruwweg 2,8 tot 3,5, maar je kunt wel van het gas af zonder de hele woning te verbouwen.
Een moderne variant is de propaanwarmtepomp met koudemiddel R290, die ook comfortabel hoge afgiftetemperaturen levert op bestaande radiatoren. Meer daarover bij hoge-temperatuur warmtepomp en propaan warmtepomp.
Route 3: hybride als tussenstap
Wil of kun je nog niet volledig van het gas af, dan is een hybride warmtepomp een verstandige tussenstap. De warmtepomp neemt het grootste deel van de warmtevraag over en de cv-ketel springt bij op de koudste dagen, precies wanneer je oude woning het meest verliest. Zo bespaar je fors op gas zonder dat de isolatie al perfect hoeft te zijn. Later, als je stap voor stap isoleert, kun je alsnog naar volledig elektrisch. Meer bij hybride warmtepomp.
Monument: wat mag wel en niet
Bij een monument gelden extra regels. Uitwendige aanpassingen die het aanzicht raken, zoals een zichtbare buitenunit aan de voorgevel, zijn vaak niet toegestaan zonder vergunning. Ook dubbelglas in originele kozijnen of buitenisolatie ligt gevoelig. Wat meestal wel kan: binnenisolatie, vloerisolatie, een buitenunit uit het zicht, en oplossingen die je zonder aantasting kunt terugdraaien. Overleg vooraf met de gemeente en kies een installateur met ervaring in monumenten. Een warmtepomp zonder buitenunit, zoals een PVT-systeem, kan bij een monument uitkomst bieden.
| Isolatieniveau | Passende warmtepomp | Aanvoertemperatuur |
|---|---|---|
| Goed geisoleerd (Rc 3,5+) | all-electric lucht-water | 35-45 graden |
| Deels geisoleerd | hybride of hoge-temperatuur | 45-60 graden |
| Nauwelijks geisoleerd | hoge-temperatuur of propaan | 65-75 graden |
| Monument, isolatie beperkt | hybride of hoge-temperatuur | afhankelijk van radiatoren |
Past een warmtepomp bij jóuw woning?
Of een warmtepomp geschikt is en welk vermogen je nodig hebt, blijkt uit een warmteverliesberekening van je woning. Dat doen we in een onafhankelijk energieadvies, met een concreet plan als resultaat.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Moet ik eerst mijn hele huis isoleren voordat een warmtepomp kan?
Niet per se je hele huis, maar isoleren helpt altijd. Hoe beter geisoleerd, hoe lager de aanvoertemperatuur en hoe hoger de efficiëntie. Kun je niet volledig isoleren, dan is een hoge-temperatuur of hybride warmtepomp een haalbaar alternatief.
Kan een warmtepomp op mijn oude radiatoren draaien?
Ja, met een hoge-temperatuur of propaanwarmtepomp die tot ongeveer 70 tot 75 graden levert, kun je je bestaande radiatoren houden. De efficiëntie is dan lager dan bij vloerverwarming, maar je hoeft niet de hele afgifte te vervangen.
Is een warmtepomp geschikt voor een huis uit de jaren 30?
Ja, maar zelden zonder voorwerk. Een jaren-30-woning heeft vaak enkelsteens muren, geen spouw en een koude vloer, dus de warmtevraag is hoog en de aanvoertemperatuur moet omhoog. Isoleren waar het kan is de eerste stap; lukt dat niet volledig, bijvoorbeeld bij een monument, dan kom je uit bij een hoge-temperatuurpomp of een hybride opstelling.
De complete warmtepomp-checklist
In elf punten zie je of jouw woning klaar is voor een warmtepomp: isolatie, afgifte, plek voor de unit, subsidie en meer. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.