COP van een warmtepomp: wat het rendementsgetal echt zegt
Vraag de gratis checklist aanCop warmtepomp
Zie je bij het vergelijken van warmtepompen steeds een COP-getal staan en vraag je je af wat dat nou echt zegt? Terechte vraag, want fabrikanten strooien met COP-cijfers die je makkelijk op het verkeerde been zetten. De COP is de verhouding tussen de warmte die een toestel levert en de stroom die het daarvoor gebruikt, gemeten op één moment onder één set omstandigheden. Dat maakt het een momentopname, geen jaargemiddelde. In dit kennisartikel lees je wat de COP precies meet, waarom één COP-getal misleidend kan zijn, hoe je de condities achter dat getal leest en wanneer je beter naar de SCOP kijkt.
Wat de COP meet
COP staat voor Coefficient of Performance. Levert een warmtepomp op een bepaald moment 4 kWh warmte en gebruikt hij daarvoor 1 kWh stroom, dan is de COP op dat moment 4. Het is dus puur een verhouding: warmte eruit gedeeld door stroom erin. Een COP van 4 betekent dat driekwart van de geleverde warmte gratis uit de bron komt en maar een kwart uit het stopcontact. Hoe hoger het getal, hoe zuiniger het toestel op dat moment draait. Het probleem is dat "dat moment" alles bepaalt.
Waarom één COP-getal misleidt
De COP hangt volledig af van twee temperaturen: hoe koud de bron is en hoe warm het cv-water moet worden. Fabrikanten geven hun mooiste getal vaak op onder gunstige testcondities, meestal 7 graden buitenlucht en 35 graden aanvoer, genoteerd als A7/W35. Onder die condities haalt een goed toestel een COP van 4,5 tot 5. Zet dezelfde machine op een vrieskoude dag met een hogere aanvoertemperatuur, en de COP zakt naar 2,5 of lager. Kijk je alleen naar het reclamegetal, dan overschat je hoe zuinig het toestel over het hele jaar draait.
Hoe je de condities op een datasheet leest
Op een technisch blad staat de COP nooit los; er hoort altijd een conditie bij. Die code lees je zo: de letter A staat voor de luchttemperatuur van de bron (Air), de W voor de watertemperatuur die het toestel levert (Water). A2/W35 betekent dus 2 graden buitenlucht en 35 graden aanvoer. Bij grondgebonden toestellen zie je een B (Brine) voor de bodemlus, bijvoorbeeld B0/W35. Vergelijk je twee toestellen, vergelijk dan altijd dezelfde conditie met elkaar. Een COP bij A7/W35 tegen een COP bij A2/W45 zetten is appels met peren.
COP tegenover SCOP
De COP is een momentopname, de SCOP is het seizoensgemiddelde. De SCOP telt alle uren van het stookseizoen mee, van zachte herfstdagen tot de koudste vriesnachten, en geeft daardoor een veel eerlijker beeld van je jaarverbruik. Voor het vergelijken van jaarrendement en verbruik is de SCOP het getal dat telt; de uitgebreide uitleg en de rekenvoorbeelden daarover staan op de sibling-pagina over de SCOP. De COP blijft nuttig om te zien hoe een toestel zich onder een specifieke conditie gedraagt, bijvoorbeeld op de koudste dag.
De cijfers naast elkaar
Onderstaande tabel laat zien hoe hetzelfde toestel bij verschillende condities een heel andere COP haalt.
| Conditie | Buitenlucht | Aanvoer | Typische COP |
|---|---|---|---|
| A7/W35 (reclamewaarde) | 7 °C | 35 °C | 4,5 - 5,0 |
| A2/W35 | 2 °C | 35 °C | 3,5 - 4,0 |
| A-7/W35 | -7 °C | 35 °C | 2,5 - 3,0 |
| A2/W55 | 2 °C | 55 °C | 2,0 - 2,5 |
Hoe ik COP-getallen gebruik bij een keuze
In de praktijk gebruik ik de COP bij A7/W35 nooit om een toestel te beoordelen, want dat getal ziet er bij iedereen mooi uit. Ik kijk juist naar de COP bij een lage buitentemperatuur, bijvoorbeeld A-7/W35, want dat vertelt me hoe het toestel het doet op de dag dat je het het hardst nodig hebt. Een veelgemaakte fout die ik zie, is twee warmtepompen vergelijken op hun hoogste COP zonder te checken bij welke aanvoertemperatuur dat getal hoort. Reken je met een aanvoer van 35 graden terwijl je huis in de praktijk 45 graden vraagt, dan valt je verbruik altijd tegen.
Past een warmtepomp bij jóuw woning?
Of een warmtepomp geschikt is en welk vermogen je nodig hebt, blijkt uit een warmteverliesberekening van je woning. Dat doen we in een onafhankelijk energieadvies, met een concreet plan als resultaat.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Is een hogere COP altijd beter?
Bij dezelfde condities wel: een hogere COP betekent minder stroom voor dezelfde warmte. Maar vergelijk alleen getallen die bij dezelfde conditie horen, anders vergelijk je iets zuinigs op een makkelijke dag met iets anders op een zware dag.
Moet ik nu op de COP of de SCOP letten?
Voor je jaarverbruik en je vergelijking tussen toestellen is de SCOP leidend. De COP gebruik je om te zien hoe een toestel zich op een specifiek moment gedraagt, vooral op een koude dag.
Wat is een goede COP voor een warmtepomp?
Dat kun je alleen zeggen als je de condities erbij noemt. Bij de gangbare meetconditie van 7 graden buiten en 35 graden aanvoer is 4 tot 5 goed voor een luchtwarmtepomp. Diezelfde pomp zit bij 55 graden aanvoer al snel rond de 2,5, en dat is dan geen slecht toestel maar een zwaardere opgave. Vergelijk daarom nooit twee COP-getallen zonder de conditie.
De complete warmtepomp-checklist
In elf punten zie je of jouw woning klaar is voor een warmtepomp: isolatie, afgifte, plek voor de unit, subsidie en meer. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.