Vloerverwarming en warmtepomp: waarom ze goed samengaan
Vraag de gratis checklist aanWarmtepomp vloerverwarming
Denk je na over een warmtepomp en heb je al vloerverwarming, of overweeg je beide tegelijk? Dan zit je goed, want vloerverwarming en een warmtepomp versterken elkaar. De reden is hun gemene deler: ze werken allebei het best op lage temperatuur. Een warmtepomp levert meer warmte per kilowattuur stroom naarmate de aanvoertemperatuur lager is, en een vloer met een groot oppervlak heeft juist maar een lage temperatuur nodig. In dit kennisartikel lees je waarom dat rendement oplevert, hoe je het ontwerp daarop afstemt, en waar je bij de aanleg en het inregelen op moet letten.
Lage temperatuur is de gemene deler
Een radiator van vroeger draaide op 70 tot 90 graden aanvoer. Een vloer heeft dat niet nodig, omdat hij warmte afgeeft over een enorm oppervlak: de hele vloer in plaats van een paar plaatjes staal. Daardoor volstaat een aanvoertemperatuur van 30 tot 40 graden om je huis warm te houden. Precies die lage temperatuur is waar een warmtepomp op bloeit.
Een warmtepomp maakt geen warmte met een vlam, maar verplaatst warmte van buiten naar binnen en tilt die naar een bruikbare temperatuur. Hoe kleiner dat tilverschil, hoe minder stroom hij nodig heeft. Een vloer die met 35 graden toe kan, vraagt van de warmtepomp een veel kleinere sprong dan een radiator die 55 graden wil.
Waarom een lagere aanvoertemperatuur rendement oplevert
Het rendement van een warmtepomp drukken we uit in de SCOP: hoeveel warmte je gemiddeld over het jaar krijgt per eenheid stroom. Die SCOP loopt hard op als de aanvoertemperatuur zakt. Als vuistregel wint een warmtepomp ongeveer 2 tot 3 procent rendement voor elke graad dat de aanvoer lager kan.
| Afgiftesysteem | Aanvoertemperatuur | SCOP (indicatief) |
|---|---|---|
| Vloerverwarming | 30-35 graden | 4,0 tot 4,5 |
| Lage-temperatuur radiatoren | 45-50 graden | 3,0 tot 3,5 |
| Oude radiatoren | 55-70 graden | 2,5 tot 3,0 |
Het verschil is groot. Een systeem met een SCOP van 4,5 haalt uit een kilowattuur stroom 4,5 kilowattuur warmte. Bij een SCOP van 2,5 is dat nog maar 2,5. Vloerverwarming laat je dus in het gunstige deel van de grafiek draaien, en dat merk je elke maand.
Wat dat betekent voor het ontwerp
Om die lage aanvoertemperatuur waar te maken, moet de vloer genoeg warmte kunnen afgeven bij 35 graden. Dat lukt door de leidingen dicht genoeg bij elkaar te leggen. In woonruimtes houd ik meestal een verdeelafstand van 10 tot 15 centimeter aan. Bij een koude buitenmuur of een grote raampartij leg ik de leidingen dichter op elkaar, zodat daar meer vermogen zit waar het verlies het grootst is.
Verder verdeel je de vloer in groepen die niet te lang worden. Een enkele leidinggroep blijft in de praktijk onder ongeveer 80 tot 100 meter, anders wordt de weerstand te hoog en koelt het water te ver af voor het einde. Meer oppervlak betekent dus meer groepen op de verdeler. En omdat een warmtepomp graag een zekere waterinhoud en doorstroming ziet, kijken we bij het ontwerp naar de minimale flow, soms met een open verdeler of een klein buffervat.
Inregelen en waterzijdig balanceren
Een vloerverwarmingssysteem dat niet is ingeregeld, verdeelt de warmte scheef. De korte groepen krijgen te veel water, de lange te weinig, en dan is de ene kamer warm terwijl de andere achterblijft. Bij waterzijdig inregelen stel je per groep de doorstroming zo af dat elke ruimte de warmte krijgt die hij nodig heeft.
Bij een warmtepomp is dat extra belangrijk, want de winst zit in continu laag doorstoken. Je zet de temperatuur niet steeds aan en uit, maar houdt een rustige, lage aanvoer aan die de warmtevraag volgt. Een goed ingeregeld systeem laat de warmtepomp gelijkmatig draaien op zijn beste rendement.
Zo pakt het uit in de praktijk
Bij een goed geisoleerde woning met vloerverwarming door het hele huis kom ik vaak uit op een aanvoertemperatuur van 33 tot 35 graden. De warmtepomp draait dan rond een SCOP van 4 of hoger. In de praktijk zie ik dat mensen de neiging hebben de thermostaat op te draaien op koude dagen, maar juist bij vloerverwarming werkt dat averechts. De vloer reageert traag, dus je stookt beter constant en laag dan met pieken.
Een woning waar de vloer maar in de helft van de ruimtes ligt en de rest nog oude radiatoren heeft, dwingt de aanvoertemperatuur omhoog naar wat die radiatoren vragen. Dan verlies je een deel van het rendement. In zo'n huis loont het om de resterende radiatoren te vervangen door lage-temperatuur types, zodat het hele systeem op dezelfde lage temperatuur kan draaien.
Waar je op moet letten
De combinatie werkt alleen goed als de rest klopt. De schil moet de warmte vasthouden, anders vraagt de vloer alsnog een hoge temperatuur. De vloerafwerking mag niet te isolerend zijn. En het systeem moet zijn ingeregeld, anders haal je het rendement op papier niet in huis. Klopt dat alledrie, dan is vloerverwarming met een warmtepomp een van de rustigste en zuinigste manieren om gasloos te verwarmen.
Van het gas af, maar hoe bij jóuw woning?
De verstandige route verschilt per woning: eerst de schil, dan de afgifte, dan de bron. In een onafhankelijk energieadvies zetten we jouw stappenplan op papier.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Kan elke warmtepomp op vloerverwarming?
Vrijwel elke water-water of lucht-water warmtepomp is gemaakt voor lage-temperatuurafgifte, en vloerverwarming past daar goed bij. Let vooral op de minimale doorstroming die de pomp vraagt.
Moet ik een buffervat plaatsen?
Niet altijd. Bij genoeg waterinhoud en een open verdeler kan het vaak zonder. Een klein buffervat helpt als de warmtepomp anders te vaak kort aan- en uitslaat.
Waarom blijft mijn huis met een warmtepomp te koud?
Meestal door een van drie dingen: het afgiftesysteem is te klein voor de aanvoertemperatuur, het systeem is nooit waterzijdig ingeregeld, of de stooklijn staat te vlak. Draai niet meteen de temperatuur omhoog; kijk eerst per ruimte welke kring achterblijft. In de praktijk zit het probleem vaker in de afstelling dan in het toestel.
De complete van-het-gas-af-checklist
In tien punten zet je de juiste stappen om je woning van het gas af te halen, in de volgorde die het meeste oplevert. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.