Gasloos bouwen: hoe je een nieuwbouwwoning zonder aardgas neerzet
Vraag de gratis checklist aanGasloos bouwen
Ga je binnenkort nieuw bouwen of laten bouwen en vraag je je af hoe je dat gasloos aanpakt? Goed nieuws: sinds 2018 is een gasaansluiting voor nieuwbouw geen vanzelfsprekendheid meer, en een nieuw huis is bij uitstek geschikt om van de grond af aan zonder aardgas op te zetten. Het voordeel van gasloos bouwen is dat je bij een nieuwbouw alles op elkaar kunt afstemmen: een dik geisoleerde schil, gecontroleerde ventilatie en een verwarming op lage temperatuur werken samen tot een comfortabel en zuinig huis. In dit kennisartikel lees je waarom nieuwbouw zonder gas is, hoe je de keuzes tijdens het ontwerp maakt en waar je op let om er later geen spijt van te krijgen.
Waarom nieuwbouw zonder gas is
Op 1 juli 2018 is de gasaansluitplicht voor nieuwbouw vervallen. Waar een netbeheerder daarvoor verplicht was elke nieuwe woning op het gasnet aan te sluiten, geldt nu het omgekeerde: nieuwbouw wordt in principe niet meer op aardgas aangesloten. Alleen in uitzonderlijke gevallen mag de gemeente daarvan afwijken. Voor jou als bouwer betekent dat de keuze feitelijk al gemaakt is: je huis wordt gasloos.
Dat is geen last, maar een kans. Een cv-ketel op gas draait het lekkerst op hoge aanvoertemperaturen, terwijl een nieuw huis juist gebouwd kan worden voor lage temperaturen. Door dat vanaf het begin mee te nemen, krijg je een huis dat zuinig en comfortabel is, zonder de compromissen die je bij het ombouwen van een bestaande woning vaak wel tegenkomt.
Gasloos bouwen begint bij het ontwerp
De grootste fout die ik in de praktijk zie, is dat mensen de verwarming als sluitstuk behandelen: eerst het huis ontwerpen en pas op het eind bedenken hoe het warm wordt. Bij gasloos bouwen werkt dat andersom. De keuze voor de warmtebron, de isolatie, de ventilatie en de warmteafgifte hangen samen en beinvloeden elkaar. Wie ze los van elkaar beslist, loopt tegen tegenvallers aan.
Neem het meteen mee in het ontwerp met je architect en installateur. Hoe beter de schil, hoe kleiner de warmtevraag, en hoe lichter en goedkoper je verwarmingsinstallatie mag zijn. Die volgorde bepaalt het hele huis. Een goed doordacht ontwerp levert een woning die met een bescheiden warmtepomp behaaglijk warm blijft, ook op een koude winterdag.
De schil eerst: isolatie en luchtdichtheid
De basis van elk gasloos huis is de schil: de vloer, de gevels, het dak en de ramen. In nieuwbouw worden dikke isolatiepakketten toegepast, met Rc-waarden die ver boven het oude niveau liggen. Voor de gevel en het dak liggen die waarden in de orde van 4,5 tot 6 vierkante meter kelvin per watt of hoger, en beglazing is doorgaans tripleglas of goed dubbelglas met een lage U-waarde.
Naast isolatie telt luchtdichtheid zwaar mee. Kieren en naden waar warme lucht ongecontroleerd naar buiten lekt, kosten veel energie en zorgen voor tocht. Een luchtdicht gebouwde woning houdt de warmte binnen en laat de ventilatie zijn werk doen op de plek waar jij dat wilt. In de praktijk zien we dat de combinatie van goede isolatie en luchtdichtheid het verschil maakt tussen een huis dat je nauwelijks hoeft te stoken en een huis dat blijft vragen om warmte.
Ventilatie hoort bij een luchtdicht huis
Een luchtdicht huis heeft gecontroleerde ventilatie nodig, anders wordt de lucht binnen te vochtig en muf. Daarom hoort bij gasloos bouwen vrijwel altijd een balansventilatie met warmteterugwinning, vaak afgekort als wtw. Zo'n systeem voert verbruikte lucht af en voert verse lucht aan, en gebruikt de warmte uit de afgevoerde lucht om de binnenkomende verse lucht voor te verwarmen.
Een goed wtw-systeem wint een groot deel van die warmte terug, in de praktijk vaak 80 tot 90 procent. Dat scheelt fors in de warmtevraag, want je hoeft de verse lucht niet vanaf koud op te warmen. Belangrijk is dat het systeem goed wordt ingeregeld en dat de filters worden onderhouden; een verwaarloosde installatie levert minder op en geeft eerder klachten.
De warmtebron kiezen tijdens het ontwerp
Als de schil en de ventilatie op orde zijn, is de warmtevraag laag, en dat maakt de keuze voor de warmtebron overzichtelijk. De meest gekozen oplossing bij gasloze nieuwbouw is een warmtepomp, meestal een lucht-water-warmtepomp, gecombineerd met vloerverwarming die op een lage aanvoertemperatuur van rond de 35 graden werkt. Op sommige plekken is er een warmtenet in de wijk, en dan sluit je daarop aan met een afleverset.
Welke warmtebron precies bij jouw situatie past, hangt af van de wijk, de beschikbare ruimte en je wensen. Dat is een keuze op zich, waar de pagina over het verwarmen van een nieuwbouwwoning zonder gas dieper op ingaat. Voor het bouwproces telt vooral dat je de bron vroeg kiest, zodat de afgifte, de ruimte voor de installatie en de meterkast erop worden afgestemd.
De BENG-eisen in gewone taal
Sinds 2021 moet nieuwbouw voldoen aan de BENG-eisen, wat staat voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. In gewone taal komt het neer op drie dingen: het huis mag maar weinig energie nodig hebben voor verwarming en koeling, het totale energiegebruik moet laag zijn, en een flink deel van de energie die je wel gebruikt moet uit hernieuwbare bronnen komen, zoals zonnepanelen.
Je hoeft die eisen niet uit je hoofd te kennen; je bouwer en installateur rekenen ze door. Waar het om gaat is dat BENG precies de aanpak afdwingt die ik hierboven beschreef: eerst de warmtevraag omlaag met een goede schil, dan een efficiente installatie, en tot slot eigen opwek. Wie zijn ontwerp goed opzet, haalt de eisen bijna vanzelf.
Bouwkeuzes en hun samenhang op een rij
Om te laten zien hoe de onderdelen samenhangen, zet ik ze naast elkaar.
| Bouwkeuze | Wat het doet | Waarmee het samenhangt |
|---|---|---|
| Dikke isolatie en luchtdicht | verlaagt de warmtevraag | maakt lichtere verwarming mogelijk |
| Balansventilatie met wtw | verse lucht zonder warmteverlies | nodig door de luchtdichtheid |
| Warmtepomp of warmtenet | levert de warmte zonder gas | vraagt lagetemperatuur-afgifte |
| Vloerverwarming | warmte op lage temperatuur | past bij warmtepomp en goede schil |
De tabel maakt duidelijk waarom je de keuzes niet los kunt zien. Elk onderdeel leunt op het andere.
Voorbereiden op de toekomst
Bouw je nu gasloos, denk dan meteen een stap verder. Leg loze leidingen aan voor zonnepanelen en een laadpunt, en houd ruimte in de meterkast en bij de installatie vrij voor latere uitbreiding. Een dak dat goed op de zon ligt en al is voorbereid op panelen, is later veel eenvoudiger te benutten. Wie het huis zo opzet dat het bijna al zijn eigen energie opwekt, zit dicht tegen een nul-op-de-meter-woning aan.
Mijn advies is nuchter: investeer je aandacht vooral in de schil en het ontwerp, want dat ligt na de bouw vast en is later duur om te veranderen. Installaties kun je in de loop van de jaren nog vervangen of uitbreiden, maar een slecht geisoleerde muur breek je niet zomaar open. Een goed gebouwd casco is de basis waar je decennia plezier van hebt.
Van het gas af, maar hoe bij jóuw woning?
De verstandige route verschilt per woning: eerst de schil, dan de afgifte, dan de bron. In een onafhankelijk energieadvies zetten we jouw stappenplan op papier.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Is gasloos bouwen verplicht?
Voor nieuwbouw geldt sinds 1 juli 2018 dat er geen verplichting meer is om op gas aan te sluiten, en in de praktijk wordt nieuwbouw niet meer op aardgas aangesloten. Alleen in uitzonderlijke gevallen mag de gemeente afwijken. Je bouwt je huis dus gasloos.
Waar moet ik als eerste op letten bij gasloos bouwen?
Op de schil. Isolatie en luchtdichtheid bepalen hoeveel warmte je huis nodig heeft en daarmee hoe licht je verwarmingsinstallatie mag zijn. Die keuze ligt na de bouw vast, dus daar wil je de meeste aandacht aan geven.
Heb ik ventilatie nodig in een gasloos huis?
Ja. Een luchtdicht gebouwd huis heeft gecontroleerde ventilatie nodig, meestal balansventilatie met warmteterugwinning. Dat houdt de lucht fris en gezond en wint tegelijk een groot deel van de warmte uit de afgevoerde lucht terug.
Wat zijn de BENG-eisen kort gezegd?
BENG stelt drie eisen aan nieuwbouw: een lage warmtevraag, een laag totaal energiegebruik en een aandeel hernieuwbare energie. Je bouwer rekent ze door. In de praktijk dwingen ze precies de aanpak af van eerst isoleren en dan efficient verwarmen.
De complete van-het-gas-af-checklist
In tien punten zet je de juiste stappen om je woning van het gas af te halen, in de volgorde die het meeste oplevert. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.