Elektrisch verwarmen met zonnepanelen: is dat rendabel?
Vraag de gratis checklist aanElektrisch verwarmen met zonnepanelen
Wil je je huis elektrisch verwarmen en denk je: met mijn zonnepanelen wek ik toch mijn eigen stroom op, dus dat is bijna gratis warmte? Dat is een begrijpelijke gedachte, maar in de praktijk valt de combinatie tegen. Het probleem is een mismatch in de tijd: je zonnepanelen leveren het meeste in de zomer, terwijl je warmtevraag juist in de winter piekt. Het voordeel van dit vooraf doorrekenen is dat je niet achteraf voor een tegenvallende stroomrekening komt te staan en dat je een verwarmingstype kiest dat wel bij zon past. In dit kennisartikel lees je waarom zon en warmtevraag slecht op elkaar aansluiten, waarom het rendement van je verwarmingstoestel alles bepaalt en wanneer elektrisch verwarmen met zon toch verstandig kan zijn.
Waarom zon en warmtevraag niet samenvallen
De kern van het probleem is seizoensmismatch. Een gemiddelde zonne-installatie in Nederland levert het grootste deel van zijn jaaropbrengst in de maanden april tot en met september. In de donkere wintermaanden, precies wanneer je verwarming het hardst draait, valt de opbrengst terug tot grofweg 10 tot 20 procent van wat je in de zomer haalt. Een paneel dat in juni een dag lang flink produceert, doet in december met korte, sombere dagen maar een fractie daarvan. Je warmtevraag loopt precies andersom: die is laag in de zomer en hoog in de winter. Op het moment dat je de meeste warmte nodig hebt, leveren je panelen dus het minst.
Waarom het rendement van je toestel alles bepaalt
Er is een tweede factor die minstens zo zwaar weegt: hoe efficiënt je toestel stroom omzet in warmte. Directe elektrische verwarming, zoals een infraroodpaneel, een elektrische radiator of elektrische vloerverwarming, zet 1 kWh stroom om in 1 kWh warmte. Het rendement is dan ongeveer 1. Een warmtepomp doet iets heel anders: die verplaatst warmte uit de buitenlucht en haalt met 1 kWh stroom 3 tot 4 kWh warmte binnen. Het rendement, uitgedrukt als COP, ligt dan rond de 3 tot 4. Dat verschil is enorm. Voor dezelfde hoeveelheid warmte gebruikt directe elektrische verwarming drie tot vier keer zo veel stroom als een warmtepomp. En elke kWh die je in de winter niet zelf opwekt, koop je in tegen het dan geldende tarief.
Een rekenvoorbeeld in kWh
Stel, je hebt in december een warmtevraag die neerkomt op ongeveer 600 kWh warmte voor je woning. Met directe elektrische verwarming, rendement 1, kost dat ongeveer 600 kWh stroom. Met een warmtepomp met een COP van 3,5 kost diezelfde warmte ongeveer 170 kWh stroom. Je zonnepanelen leveren in diezelfde donkere maand misschien 60 tot 100 kWh. Zie je wat er gebeurt? Bij directe elektrische verwarming dekt je zon maar een klein deel van je warmtevraag en koop je de rest duur bij. Bij de warmtepomp ligt je totale verbruik zo veel lager dat je zonopbrengst er een veel groter deel van dekt. In de praktijk zie ik dat mensen op de opbrengst van hun panelen rekenen op jaarbasis, terwijl het juist om de wintermaanden gaat. Dat is de valkuil.
Wat de afbouw van de salderingsregeling betekent
Lang kon je stroom die je in de zomer teruglevert wegstrepen tegen stroom die je in de winter afneemt via de salderingsregeling. Die regeling wordt afgebouwd. Daardoor levert stroom die je overdag teruglevert steeds minder op, en wordt het belangrijker om je opgewekte stroom direct zelf te gebruiken op het moment dat de zon schijnt. Voor verwarming is dat lastig, want je warmtevraag zit in de winteravonden, niet in de zomermiddagen. Dit maakt de combinatie van directe elektrische verwarming met zonnepanelen nog minder aantrekkelijk, en het pleit voor een zuinig toestel plus slim gebruik, bijvoorbeeld met een thuisaccu of dynamisch tarief.
De verwarmingstypen naast elkaar
De tabel hieronder zet de drie routes naast elkaar op het punt dat er echt toe doet: hoeveel stroom je per eenheid warmte nodig hebt en hoe goed dat aansluit op zonopbrengst.
| Verwarmingstype | Rendement (COP) | Stroom per eenheid warmte | Past bij zon |
|---|---|---|---|
| Directe elektrische verwarming | Ongeveer 1 | Hoog | Zwak, vooral in de winter |
| Warmtepomp | 3 tot 4 | Laag | Redelijk, veel lager verbruik |
| Hybride opstelling | Wisselend | Middel | Afhankelijk van inzet |
Wanneer het toch verstandig kan zijn
Er zijn situaties waarin elektrisch verwarmen met zon wel logisch is. In een klein, goed geïsoleerd huis met een lage warmtevraag, of voor een ruimte die je maar af en toe verwarmt, kan direct elektrisch prima werken, zeker als je overdag thuis bent en je zonopbrengst dan direct gebruikt. Ook als bijverwarming op zonnige dagen in het tussenseizoen kan het slim zijn. Wil je je hele huis het jaar rond verwarmen en wil je de zon echt laten renderen, dan is een warmtepomp bijna altijd de zuiniger route, omdat je totale stroomvraag zo veel lager ligt. De afweging tussen infrarood en een warmtepomp behandel ik apart op de vergelijkingspagina.
Van het gas af, maar hoe bij jóuw woning?
De verstandige route verschilt per woning: eerst de schil, dan de afgifte, dan de bron. In een onafhankelijk energieadvies zetten we jouw stappenplan op papier.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Kan ik in de winter op zonnepanelen verwarmen?
Vrijwel niet volledig. De opbrengst in december en januari is zo laag, grofweg 10 tot 20 procent van de zomer, dat je panelen je winterse warmtevraag niet dekken. Je koopt dan het grootste deel van je verwarmingsstroom bij.
Helpt een thuisaccu om zon en verwarming beter te matchen?
Een accu helpt om zonnestroom van de dag naar de avond te schuiven, wat op zonnige dagen scheelt. Voor de seizoensmismatch tussen zomer en winter is een gewone thuisaccu te klein; die overbrugt uren, geen maanden.
Is het verstandig om elektrisch te verwarmen?
Dat hangt volledig af van het rendement van het toestel. Een warmtepomp haalt drie tot vier kilowattuur warmte uit één kilowattuur stroom, een elektrische kachel of infraroodpaneel iets minder dan één. Voor een hele woning is directe elektrische verwarming daarom zelden verstandig; voor een ruimte die je af en toe gebruikt kan het prima.
De complete van-het-gas-af-checklist
In tien punten zet je de juiste stappen om je woning van het gas af te halen, in de volgorde die het meeste oplevert. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.