Decentrale WTW zonder kanalen: warmteterugwinning per kamer bij renovatie
Vraag de gratis checklist aanDecentrale wtw
Zit je met een woning zonder ruimte voor luchtkanalen, maar wil je toch ventileren met warmteterugwinning? Dan is decentrale WTW vaak de uitkomst. Het zijn kleine units die je per kamer in de buitengevel plaatst, zonder dat er een centrale unit op zolder of een net van kanalen door het huis hoeft. Het voordeel is dat je de warmte uit de afgevoerde lucht grotendeels terugwint, terwijl de ingreep beperkt blijft tot een gat in de gevel per unit. In dit kennisartikel lees je hoe decentrale WTW per kamer werkt, wanneer het de betere keuze is dan een centraal systeem en waar je in de praktijk op moet letten.
Wat is decentrale WTW en hoe werkt het per gevel
Een decentrale WTW-unit is een buis met een ventilator en een warmtewisselaar die je door de buitenmuur steekt. Het hart van de unit is meestal een keramisch element dat werkt als warmteopslag. De unit draait in korte cycli van ongeveer 60 tot 70 seconden. In de eerste helft van de cyclus blaast de ventilator warme binnenlucht naar buiten, waarbij het keramische element de warmte opneemt. Daarna keert de ventilator om en zuigt koude buitenlucht naar binnen, die langs datzelfde warme element stroomt en zo wordt voorverwarmd.
Dit heet een regeneratief systeem, omdat hetzelfde element om beurten warmte opneemt en afgeeft. Voor een goede balans plaats je de units bij voorkeur in paren die tegengesteld draaien: terwijl de een afzuigt, blaast de ander in. Zo houd je de luchtstroom in de woning in evenwicht en voorkom je onder- of overdruk.
Wanneer kies je decentraal in plaats van centraal
De belangrijkste reden om decentraal te kiezen is ruimtegebrek voor kanalen. Bij een centrale balansventilatie met WTW loopt er een net van kanalen naar elke kamer, wat een verlaagd plafond of leidingschachten vraagt. In een bestaande woning is die ruimte er vaak niet zonder ingrijpende sloop. De werking van dat centrale systeem staat beschreven in het artikel over balansventilatie met WTW.
Decentraal is dan aantrekkelijk omdat je per kamer werkt. Je kunt beginnen met de slaapkamers en later uitbreiden, en je hoeft geen plafonds te verlagen. Het loont vooral bij appartementen, bij monumenten waar je weinig mag wijzigen en bij een gefaseerde renovatie. Voor een woning waar je toch al plafonds openbreekt of een aanbouw plaatst, is een centraal systeem meestal efficienter. Wil je eerst de hoofdkeuze tussen afzuiging en balansventilatie maken, lees dan het artikel over een systeem C of D kiezen.
Rendement en luchtdebiet in de praktijk
Op papier halen keramische decentrale units een warmteterugwinning tot ongeveer 85 tot 90 procent. In de praktijk is dat rendement afhankelijk van de plaatsing en of de units netjes in paren werken. Een enkele unit die alleen draait haalt dat percentage niet, omdat de balans dan ontbreekt.
Het luchtdebiet per unit ligt doorgaans tussen 15 en 55 kubieke meter per uur, instelbaar in meerdere standen. Voor een slaapkamer waar twee mensen slapen reken ik met een aanvoer van ongeveer 50 tot 60 kubieke meter per uur, wat met een unit op de middenstand goed haalbaar is. Voor een woonkamer zijn al snel twee units nodig om het gewenste debiet te halen zonder dat de ventilator op de hoogste, hoorbare stand moet draaien.
Installatie: een kerngat door de gevel
De ingreep zelf is beperkt. Per unit wordt een kerngat door de buitenmuur geboord, meestal met een diameter tussen 160 en 200 millimeter, afhankelijk van het merk. In dat gat komt een buis met aan de binnenkant de unit en aan de buitenkant een geveldoorvoer die regen en insecten buitenhoudt. Elektrisch heb je alleen een lichtnetaansluiting of een laagspanningsvoeding nodig.
Let bij de plaatsing op de positie in de gevel. Boven een radiator of te dicht bij een raam werkt minder goed. Plaats de unit bij voorkeur hoog in de kamer en niet direct naast het bed, zodat de luchtstroom niet als tocht wordt ervaren.
Decentrale WTW vergeleken met een centraal systeem
De keuze tussen decentraal en centraal draait om ruimte, fasering en debiet. De onderstaande tabel zet de praktijkverschillen naast elkaar.
| Kenmerk | Decentrale WTW | Centrale WTW (systeem D) |
|---|---|---|
| Kanalen nodig | nee, gat per unit | ja, kanaalnet door de woning |
| Rendement | 85 tot 90 procent | 90 tot 95 procent |
| Debiet per punt | 15 tot 55 m3/h | tot 200 m3/h centraal verdeeld |
| Gefaseerd plaatsen | kamer voor kamer | in een keer bij verbouwing |
| Ingreep in de woning | beperkt per gevel | groter, plafonds en schachten |
Uit die vergelijking volgt de vuistregel: heb je ruimte en verbouw je toch, dan wint centraal op rendement en geluid. Kun je geen kanalen kwijt of wil je stap voor stap werken, dan is decentraal de praktische keuze.
Geluid, onderhoud en aandachtspunten
Decentrale units staan in de leefruimte zelf, dus geluid weegt zwaarder dan bij een centrale unit op zolder. Op de laagste stand zijn goede units nauwelijks hoorbaar rond 20 tot 25 dB, op de hoogste stand kan dat oplopen naar 40 dB, wat in een slaapkamer 's nachts storend is. Kies daarom de capaciteit ruim, zodat je op een lage, stille stand kunt draaien.
Onderhoud is eenvoudig maar noodzakelijk. Elke unit heeft een filter dat je een paar keer per jaar reinigt of vervangt, en het keramische element wordt af en toe schoongemaakt. Een dichtgeslibd filter kost debiet en rendement en maakt de unit hoorbaarder. De volledige onderhoudsroutine staat in het artikel over WTW-onderhoud en filters. In de praktijk zie ik dat mensen decentrale units vaak vergeten omdat ze verspreid door het huis zitten, terwijl juist die spreiding vraagt om een vast schema.
Waar begin je met het verduurzamen van je woning?
De juiste isolatievolgorde en het meeste rendement per euro hangen af van jouw huis. In een onafhankelijk energieadvies bepalen we welke maatregelen het meest opleveren. Zie ook de juiste volgorde.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Wat zijn de nadelen van een decentraal ventilatiesysteem?
Je hoort de ventilator in de kamer zelf, want de unit hangt in die kamer en niet op zolder. Per kamer is er een gat in de gevel nodig en een unit die zichtbaar blijft. En je regelt per ruimte in plaats van centraal, dus in een woning met veel kamers loopt het aantal units en het onderhoud op.
Wat is een goede decentrale WTW?
Kijk naar het rendement van de warmtewisselaar, het luchtdebiet bij de laagste stand en het geluidsniveau daarbij. Dat laatste is in de praktijk de doorslaggever: een unit die op de hoogste stand prima presteert maar te veel geluid maakt, zet iedereen na een week een standje lager en dan ventileer je te weinig.
Hoeveel units heb ik nodig?
Reken per verblijfsruimte die je wilt ventileren, dus woonkamer en slaapkamers. Veel units werken in paren die om en om in- en uitblazen, zodat het huis in balans blijft. Twee units in één ruimte werkt daardoor beter dan één, en dat is meteen de reden dat de rekensom anders uitvalt dan mensen vooraf denken.
De complete isolatie-checklist
In tien punten zie je waar je woning warmte verliest en in welke volgorde isoleren het meeste oplevert. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.