Isolatiewaarde uitgelegd: Rd, Rc en U-waarde zonder wiskunde
Vraag de gratis checklist aanIsolatiewaarde rd uitgelegd
Kom je op isolatiepagina's steeds termen als Rd, Rc en U-waarde tegen zonder dat iemand uitlegt wat ze betekenen? Deze pagina is de naslag waar de andere bouwdeel-artikelen naar verwijzen. Kort gezegd: het zijn maten voor hoe goed iets warmte tegenhoudt, en als je ze eenmaal snapt lees je elke offerte en subsidievoorwaarde met gemak. Het voordeel van dit begrip is dat je isolatiematerialen eerlijk kunt vergelijken; dat werkt doordat elke maat iets anders meet, van één laag isolatie tot een compleet dak. In dit kennisartikel lees je wat Rd, Rc, lambda en U-waarde betekenen, waarvoor je ze gebruikt en welke waarden in Nederland gangbaar zijn.
Rd, Rc en U: welke waarde hoort waar?
Er zijn drie maten die je telkens ziet, en ze meten alle drie iets anders. De Rd-waarde gaat over één laag isolatiemateriaal. De Rc-waarde gaat over een compleet bouwdeel, dus een hele muur, een heel dak of een hele vloer. De U-waarde gebruik je juist voor glas, ramen en deuren.
Het belangrijkste om te onthouden: bij een R-waarde is hoger beter, want R staat voor weerstand tegen warmteverlies. Bij een U-waarde is lager beter, want U staat voor de hoeveelheid warmte die er dóórheen lekt. R en U zijn in feite elkaars tegenpolen: hoe hoger de R, hoe lager de U. Verwar je die twee, dan lees je een offerte precies verkeerd om.
Rd-waarde: de isolatie van één laag
De Rd-waarde, uitgedrukt in m²K/W, vertelt hoeveel warmteweerstand één specifieke laag isolatiemateriaal levert. Een isolatieplaat met Rd 3,5 houdt warmte beter tegen dan dezelfde soort plaat met Rd 2,0. Dit is de waarde die op het productlabel van de isolatieplaat of de rol staat.
Rd hangt af van twee dingen: het materiaal en de dikte. Datzelfde materiaal in een dubbele dikte geeft een dubbele Rd. Daarom kun je Rd-waarden alleen eerlijk vergelijken als je ook naar de dikte kijkt. Een dunne plaat met een hoge Rd kan net zo goed isoleren als een dikke plaat van een minder isolerend materiaal.
Rc-waarde: het hele bouwdeel
De Rc-waarde, ook in m²K/W, gaat een stap verder: die geldt voor het complete bouwdeel inclusief alles eromheen. Bij een dak tel je naast de isolatieplaat ook de dakbeschoeiing, de luchtlagen en de binnenafwerking mee, minus de verzwakkingen zoals houten balken die de isolatie onderbreken.
Daardoor is de Rc van een bouwdeel altijd wat lager dan je zou denken als je puur de Rd van de isolatieplaat optelt. Bij subsidies en bij de bouwregels wordt bijna altijd naar de Rc gekeken, want die zegt iets over de werkelijke prestatie van je dak of gevel, niet over een los product. Op de pagina's over dakisolatie, gevelisolatie en vloerisolatie zie je per bouwdeel welke Rc gangbaar is.
U-waarde: voor glas, ramen en deuren
Bij glas werkt men niet met R maar met de U-waarde, in W/m²K. Die zegt hoeveel warmte er per vierkante meter door het glas verdwijnt bij een graad temperatuurverschil. Enkel glas zit rond U 5,8, HR++ glas rond U 1,1 en triple glas rond U 0,7. Hoe lager, hoe beter, precies andersom dan bij de R-waarde.
Let op het onderscheid tussen de U-waarde van alleen het glas en die van het hele raam, glas plus kozijn. Het raam als geheel presteert bijna altijd iets minder dan het glas in het midden. De keuze tussen glassoorten werken we uit op de pagina over HR-glas en triple glas.
| Begrip | Eenheid | Waarvoor | Beter als hij |
|---|---|---|---|
| Lambda | W/mK | isolerend vermogen materiaal | lager is |
| Rd-waarde | m²K/W | één laag isolatie | hoger is |
| Rc-waarde | m²K/W | heel bouwdeel | hoger is |
| U-waarde | W/m²K | glas, raam of deur | lager is |
Van lambda naar Rd: hoe dikte meespeelt
Nog één begrip maakt het geheel rond: lambda, geschreven als λ, in W/mK. Dat is de warmtegeleiding van het pure materiaal, los van de dikte. Hoe lager de lambda, hoe beter het materiaal van zichzelf isoleert. Gangbare isolatiematerialen zitten tussen ongeveer 0,022 voor de sterkste kunststofplaten en 0,040 voor minerale wol.
De rekenregel is eenvoudig: Rd is de dikte in meters gedeeld door de lambda. Een plaat van 100 mm, dus 0,10 meter, met een lambda van 0,035 geeft Rd 0,10 gedeeld door 0,035, ongeveer 2,9. Wil je naar Rd 3,5 met datzelfde materiaal, dan reken ik in de praktijk terug: 3,5 keer 0,035 is 0,12 meter, dus je hebt ongeveer 120 mm nodig. Zo zie je meteen hoeveel dikte een subsidievoorwaarde of bouweis van je vraagt.
Welke waarden zijn gangbaar in Nederland?
Voor nieuwbouw gelden minimale Rc-waarden van 3,7 voor de vloer, 4,7 voor de gevel en 6,3 voor het dak. Bij bestaande bouw haal je die niet altijd, maar het zijn de getallen waar je naar toe werkt als het bouwdeel toch open ligt. Voor glas mikken de meeste isolatiesubsidies op HR++ met een U-waarde van 1,2 of lager.
Deze getallen keren terug in vrijwel elke subsidievoorwaarde. Welke waarde precies meetelt voor een tegemoetkoming, en waarom twee maatregelen tegelijk vaak gunstiger zijn, staat op de pagina over isolatiesubsidie. Gebruik deze pagina als je naslag: zie je ergens Rd, Rc of U staan, dan weet je nu wat het betekent en of hoger of lager het goede teken is.
Waar begin je met het verduurzamen van je woning?
De juiste isolatievolgorde en het meeste rendement per euro hangen af van jouw huis. In een onafhankelijk energieadvies bepalen we welke maatregelen het meest opleveren. Zie ook de juiste volgorde.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Is een hoge of een lage isolatiewaarde beter?
Dat hangt af van welke maat je voor je hebt. Bij Rd en Rc, de R-waarden, is hoger beter, want die meten weerstand tegen warmteverlies. Bij de U-waarde van glas is juist lager beter, want die meet hoeveel warmte er doorheen lekt. Kijk dus altijd eerst welke letter er staat.
Hoe reken ik de Rd-waarde van mijn isolatie uit?
Deel de dikte in meters door de lambda van het materiaal. Een plaat van 80 mm met lambda 0,032 geeft 0,08 gedeeld door 0,032, dus Rd 2,5. Beide getallen staan op het productlabel, dus je hebt geen ingewikkelde formule of tabel nodig.
Waarom is de Rc van mijn dak lager dan de Rd van de platen?
Omdat de Rc het hele bouwdeel meeneemt, inclusief de verzwakkingen. Houten balken, kieren en aansluitingen onderbreken de isolatie en trekken de gemiddelde prestatie omlaag. De losse plaat haalt zijn Rd wel, maar het dak als geheel presteert iets minder, en dat is de eerlijke waarde.
De complete isolatie-checklist
In tien punten zie je waar je woning warmte verliest en in welke volgorde isoleren het meeste oplevert. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.