CO2-gestuurde ventilatie: vraaggestuurd ventileren op luchtkwaliteit
Vraag de gratis checklist aanCo2 gestuurde ventilatie
Zit je met een ventilatiebox die dag en nacht even hard draait, ook als er niemand thuis is? Dan is CO2-gestuurde ventilatie de logische volgende stap. In plaats van een vast toerental meet het systeem de luchtkwaliteit en past het de afzuiging daarop aan: harder als het druk en benauwd is, zachter als de lucht fris is. Het voordeel is dubbel. Je hebt verse lucht precies waar en wanneer je hem nodig hebt, en je blaast geen dure warmte naar buiten in ruimtes die leegstaan. Onder de kap zit een CO2-sensor die het toerental van de ventilator regelt. In dit kennisartikel lees je waarom CO2 een goede maat is, hoe de sturing werkt en wanneer vraaggestuurd ventileren de moeite loont.
Wat vraaggestuurde ventilatie is
Vraaggestuurde ventilatie, vaak systeem C+ genoemd, is een mechanisch afvoersysteem dat zijn debiet aanpast aan de behoefte van dat moment. Een gewoon systeem C draait op een vast of handmatig standje. De plus staat voor sensoren die het systeem laten meebewegen met het echte gebruik van de woning. Zo ventileer je niet meer op een aanname over een gemiddelde dag, maar op wat er nu in huis gebeurt.
Waarom CO2 een goede maat voor luchtkwaliteit is
Mensen ademen CO2 uit, dus het gehalte CO2 in een kamer stijgt zodra er iemand zit en zakt als de ruimte leeg is. Daarmee is CO2 een directe maat voor hoeveel de lucht door mensen is verbruikt. Buitenlucht zit rond 420 ppm. Binnen houd je het liefst onder 800 tot 1.000 ppm; boven 1.200 ppm merk je het aan concentratie en een suffe kop, en in een dichte slaapkamer loopt het 's nachts zonder ventilatie op tot ruim 2.000 ppm. Door op CO2 te sturen, grijpt het systeem precies in als de lucht echt verbruikt raakt.
Hoe de sensoren het debiet regelen
Een CO2-sensor meet continu de ppm-waarde en geeft dat door aan de ventilatiebox. Stijgt de waarde in de woonkamer tijdens een verjaardag, dan draait de afzuiging op. Zakt hij 's nachts in de lege woonkamer, dan zakt het toerental terug naar een basisniveau. De betere systemen werken met meerdere sensoren en kleppen per zone, zodat de slaapkamers 's nachts extra afzuigen terwijl de woonkamer op een laag pitje staat. Zo verdeel je de ventilatiecapaciteit naar waar de vraag zit.
Verschil met een gewoon systeem C
Het hardware-verschil is klein, het gedragsverschil groot. Een standaard systeem C zuigt af op een stand die jij kiest, en dat stand blijft staan tot je hem verzet. In de praktijk zet bijna niemand die stand consequent bij, dus je ventileert chronisch te veel of te weinig. Systeem C+ neemt die beslissing honderd keer per dag voor je, op basis van de meting. De basisopzet en de andere types leg ik uit op de pagina over de soorten ventilatiesystemen.
CO2 sturen of op vocht sturen
CO2 en vocht zijn niet hetzelfde signaal. CO2 volgt mensen, vocht volgt douchen, koken en drogen. In een badkamer piekt de vochtigheid terwijl de CO2 nauwelijks stijgt; in een volle woonkamer is het net omgekeerd. Daarom combineren de betere systemen beide: een CO2-sensor in de leefruimtes en slaapkamers, en een vochtsensor in badkamer en keuken. Zo grijpt het systeem in op de juiste reden, of het nu benauwde lucht of douchestoom is. Wat vocht in huis aanricht als je het laat hangen, lees je op de pagina over vochtproblemen in huis.
Wat vraagsturing oplevert aan comfort en energie
Twee dingen tegelijk. Comfort: de lucht blijft fris waar mensen zijn, zonder dat je 's nachts wakker wordt van benauwdheid of 's winters koude tocht voelt in een lege kamer. Energie: elke kuub lucht die je afzuigt, is opgewarmde lucht die je huis verlaat. Ventileer je alleen op vraag in plaats van constant vol, dan scheelt dat een flink deel van de ventilatiewarmte die je anders wegblaast. In een goed geïsoleerde woning, waar ventilatie een groter aandeel van het warmteverlies wordt, telt die winst extra zwaar.
De sturingsvormen op een rij
Er zijn meerdere manieren om een systeem te laten meebewegen. Deze tabel zet ze naast elkaar.
| Sturing | Waarop het reageert | Sterk in |
|---|---|---|
| Tijdklok | vaste tijden | voorspelbaar ritme, geen meting |
| CO2-sensor | verbruikte lucht door mensen | woonkamer en slaapkamer |
| Vochtsensor | douchen, koken, drogen | badkamer en keuken |
| Aanwezigheid | beweging of aanwezigheid | ruimtes die vaak leegstaan |
Waar je op let bij de installatie
In de praktijk zie ik dat de winst valt of staat met de plek van de sensor. Zit een CO2-sensor te dicht bij een raam of afvoerventiel, dan meet hij verse lucht en draait het systeem te laag terwijl de kamer benauwd is. Zit hij in een dode hoek, dan reageert hij te traag. Ik plaats hem op ademhoogte in de leefzone, uit de directe luchtstroom. Laat na de installatie het systeem inregelen: een C+ die op de verkeerde grenswaarden staat, ventileert alsnog te veel of te weinig en dan is de sturing zonde.
Waar begin je met het verduurzamen van je woning?
De juiste isolatievolgorde en het meeste rendement per euro hangen af van jouw huis. In een onafhankelijk energieadvies bepalen we welke maatregelen het meest opleveren. Zie ook de juiste volgorde.
Vraag je energieadvies aan · €250Veelgestelde vragen
Vanaf welke CO2-waarde moet ik echt ventileren?
Onder 800 ppm zit je goed, tussen 800 en 1.200 ppm is het redelijk, en boven 1.200 ppm wil je meer verse lucht. Een sensor die rond 1.000 ppm begint op te schakelen, houdt je ruim onder de grens waar je het aan je concentratie en nachtrust merkt.
Werkt CO2-sturing ook zonder dat ik zonnepanelen of een accu heb?
Ja, vraaggestuurde ventilatie staat los van je opwek. Ze bespaart warmte doordat je minder onnodig ventileert, en dat helpt in elke woning. Heb je wel een slim energiesysteem, dan is het een prettige aanvulling, maar het is geen voorwaarde.
Wat zijn CO2-gestuurde roosters?
Toevoerroosters boven de ramen met een eigen sensor en een motortje, die verder opengaan zodra het CO2-gehalte in die kamer stijgt. Ze zijn bedoeld voor systeem C, waar de toevoer normaal ongeregeld is. Het voordeel is dat je per kamer regelt in plaats van centraal; het nadeel is dat elk rooster stroom en onderhoud vraagt.
De complete isolatie-checklist
In tien punten zie je waar je woning warmte verliest en in welke volgorde isoleren het meeste oplevert. Laat je e-mail achter, dan sturen we de checklist toe.